tolkien om ringdrotten


«Om det er noko indre meining eller «bodskap» i boka, har forfatteren ikkje tenkt ho slik. Ho er korkje allegorisk eller knytt til hendingar i tida.

(...)

Men eg mislikar allegori av fullt hjarte, på alle vis, og det har eg gjort frå eg vart gamal nok og aktsam nok til å merke meg kvar slikt finst. Eg likar helst soge, sann eller oppfunnen, med ulik appell til klangbotn, tanke røynsle hjå lesaren, medan allegorien er styrd av siktemålet til forfattaren.»

sjå!

kopar


foto: mariellvel

å menneskje, syng tenoren, omkransa av stille strykarar. ein obo dansar inn og du knepper opp skjorta. mezzoen klagar medan dei koparraude gardinene fort blir trekt føre. i taket opnar himmelen seg, men under brest jordi.

dagar går og togni et på meg. for kvar melding frå mamma, kvar mail frå nigeria, bit ho eit stykke av kroppen min og tygg framfor meg. eg sit roleg i korgstolen og ser det ljose kjøtet forsvinne, ler for meg sjølv av det absurde åsynet. kva skal ein gjera.

ein kan
     stoppa sokkar
          spela gnav
               sova i operaen
                    hengje seg
                         kastrere katten eller
                              turke av pianoet

ein kan også vandre omkring som ein springar i eit sjakkspel og vente på stundi når Lg5 kjem og eg skjønnar kva veg det ber. høyre på madrigalar og syngje med kontratenoren som best eg kan, før barokken gjer meg overflødig. fyre i jøtulen med tømde ølflasker og gamle bindersar, i von om å finne sanning i logane.

 

viss ikkje kan eg la den sløve sagi grava gjennom skinnet mitt, ta ut eit stykke meg til ho som sit taus og fortærer. eg kan enno ein gong smile nøgd med at hjartet ikkje sit i låret, og håpe at det held seg slik. er eg heldig, forsvinn ho når ho er mett. er eg heldig, knirkar det i døri når ho kjem, så eg høyrer ho.

 

kvar er du i alt dette; sit du i lyngen med ein plukkar og blå fingrar. spring du nedover eit fortau for å nå ein trikk. dansar du sveitt i blodfersk rus, er du gøymd bak koparraude gardiner i eit hus eg aldri har sett.

 

 


nyårsdag





med di beste evne kunne du likevel ikkje innsjå det.

i gamle ord sto du bunden og skalla mot veggen, nasen raud og blodig av slaga. eg gjekk innåt og hengde opp eit pledd på spikaren. då eg gjekk sto du framleis der, med små fjon av tova ull i håret. or mange augo som må til for å sjå det, spurde du deg aldri. Kor mange blikk ein laut kaste den same staden for å trengje gjennom bordet, koma under golvet, finn du aldri ut. Som dei før deg spring du som jaga utan rørsle, dansar som rusen utan takt. Hjarteslaga dine knekkjer ribbeina, eitt for eitt, før dei tærer lever og magesekk. Når runden er ferdig, med spreiingi av kraniet ut over golvet, pakkar du deg saman att og tek til på nytt. Du vaklar og dett, men stiller deg opp att innved veggen, tek i mot slaga som kjem.

Men gongen då du fell ventar. Framme i lysingi står han, med skinande sverd og rusten brynje. Svartbroten og med grove andletstrekk. Du fryktar han meir enn alt, og elskar han meir enn livet. Du spring mot han men forsvinn vekk. Du flyktar frå han, men ser augo hans nærme seg. Nyårsdagen er komen, kvar er rakettane.  


Blitzsljoset blendar deg og du skvett bakover. Du er omgjeven av dei du elskar, graset og stjerneskota. Du er heime, vener syng og jenter dansar. I vestlidi ser du palmeblada kvervlast og fara opp mot tempelet. Du ser målet, strammar ryggsekken og legg av stad. Kart finn du der. Skoa tek du av. Ventetid kan koma når ein visnar, då kan ein vente på slutten, lata tempelet koma til seg. No spring du mot den store elvi over marki, rimet ligg sylvaktig og lyser vegen. Du kiker rundt alle svingar om brui snart kjem, men ho er ikkje å sjå. Alle vegar har ei bru, tenkjer du. Sjølv om du har rett i det, veit du ikkje kvar du finn ho, så du er like langt.

 

Då eg kom att, sto du framleis der, med små striper storkna blod i håret. Du var bøygd innåt veggen, og ribbeina dine var lause. Eg tok dei ut og skapte ei kvinne, nokon til å ta seg av deg, men du stengde ho ute. Resten av natti sto ho utanfor og hamra på glaset, til ho endeleg sokk saman på den frosne plenen. Eg tiltala deg for utruskap mot skapingi og dømde deg til døden, du steina deg. For kvar gong blir du mindre å plukke opp, og du spør deg kor mange augo som må til for å sjå det. Du skjønnar at det er seint, og legg deg, til straumen dreg deg opp og inn i kvervelen att. Palmene utanfor veks og visnar i takt med di eiga rotning. Ekorna i hagen byggjer hus til vinterern og fyller dei med tenner og anna dei fann. Det var faen til torsdag, du seier det høgt, så ingen høyrer det.